Tuż przed dworcem PKP Iława Główna rozciąga się niewielki park, który opowiada historię miasta przez pryzmat kolei. W centralnym punkcie stoi odrestaurowana lokomotywa parowa z 1951 roku, która co jakiś czas ożywa – porusza kołami, gwiżdże i wypuszcza parę z komina. Obok fontanna w kształcie żagla i pomnik upamiętniający kolejarzy, którzy odbudowywali powojenną Iławę.

To miejsce nie jest wielkim parkiem rozrywki ani muzeum pod gołym niebem. To raczej uporządkowany skwer z kilkoma ciekawymi elementami, przez który przechodzi się w drodze z dworca do centrum albo na który warto zajrzeć czekając na pociąg.

Lokomotywa która wciąż gwiżdże

Główną atrakcją parku jest lokomotywa parowa TKt48-53, wyprodukowana w 1951 roku. Po gruntownej renowacji, która kosztowała niemałe pieniądze w ramach miejskiej inwestycji, maszyna została przywrócona do stanu pozwalającego na pokazy. W regularnych odstępach czasowych lokomotywa przypomina o dawnych czasach świetności – koła zaczynają się obracać, rozlega się charakterystyczny gwizd, a z komina buchnie para wodna.

Dla dzieci to prawdziwa gratka. Nie codziennie można zobaczyć z bliska parową maszynę, która wygląda jakby za chwilę miała ruszyć w podróż. Dorosłym z kolei lokomotywa może przypomnieć czasy, gdy Iława była ważnym węzłem kolejowym łączącym Warszawę z Gdańskiem oraz Toruń z Olsztynem.

Połączenie kolejowe Iława uzyskała już w XIX wieku – linia z Torunia do Olsztyna powstała w 1872 roku, a z Warszawy do Gdańska w 1876 roku. To właśnie kolej sprawiła, że miasto zaczęło się dynamicznie rozwijać.

Lokomotywa nie jest jedynym elementem nawiązującym do kolejowej historii. Tuż obok stoi pomnik ufundowany w 1970 roku przez kolejarzy węzła Iława – skromny, ale ważny symbol pamięci o ludziach, którzy po 1945 roku odbudowywali zniszczone miasto. Nie każdy wie, że to właśnie środowisko kolejarskie odegrało kluczową rolę w powojennej odbudowie Iławy, która została w 75% zniszczona przez działania wojenne.

Fontanna z żaglem i architektura placu

Drugim charakterystycznym punktem parku jest fontanna w kształcie żagla otoczona pergolą. To nawiązanie do jeziornego charakteru miasta – Iława leży nad Jeziorakiem, najdłuższym jeziorem w Polsce. Wieczorami fontanna jest podświetlana, co nadaje jej dodatkowego uroku.

Cały plac został zaprojektowany z myślą o funkcjonalności. Sieć ścieżek łączy dworzec z parkingami i przystankami autobusowymi, wokół skweru biegną drogi rowerowe, a liczne ławeczki zapraszają do odpoczynku. Znalazły się tu też dwa budynki użyteczności publicznej – jeden mieści toalety, oba pełnią funkcję wiat rowerowych.

Nasadzenia zieleni, mała architektura i przemyślane oświetlenie sprawiają, że miejsce to wygląda nowocześnie, choć jednocześnie nie zapomina o historii. To przykład udanej rewitalizacji terenu, który wcześniej nie był szczególnie atrakcyjny.

Dla kogo jest Park Kolejarzy

Przede wszystkim dla osób podróżujących koleją. Jeśli masz pół godziny do odjazdu pociągu, zamiast siedzieć w poczekalni, można przejść się po parku, zrobić kilka zdjęć przy lokomotywie albo po prostu usiąść na ławce z kawą.

Rodziny z dziećmi znajdą tu pretekst do krótkiego spaceru. Dzieci uwielbiają pokazy lokomotywy, a rodzice mogą odpocząć na jednej z ławek obserwując fontannę. Nie jest to miejsce, w którym spędzi się cały dzień, ale na godzinę spokojnego wypoczynku się nadaje.

Miłośnicy historii kolejnictwa docenią dbałość o detale – odrestaurowana lokomotywa, pomnik kolejarzy, a także sam neogotycki dworzec z 1905 roku, który warto obejrzeć od środka. W hallu zachowały się witraże, oryginalna posadzka i namalowane na ścianach herby miast, do których przed wojną można było dojechać z Iławy.

W 2025 roku Rada Miejska w Iławie ustanowiła Iławskich Kolejarzy patronami roku, oddając hołd grupie zawodowej, która w sposób szczególny przyczyniła się do rozwoju miasta po 1945 roku.

Historia powstania placu

Plac Iławskich Kolejarzy to efekt wielomiesięcznej inwestycji, która ruszyła w listopadzie 2018 roku i trwała do połowy 2020 roku. Wartość całego przedsięwzięcia wyniosła około 16,4 miliona złotych, z czego znaczną część pokryły środki unijne.

Projekt nosił oficjalną nazwę „Utworzenie węzła integracyjnego transportu miejskiego z innymi systemami transportu zbiorowego” i obejmował nie tylko rewitalizację terenu przed dworcem, ale też budowę parkingów, przebudowę okolicznych ulic oraz renowację lokomotywy. W czerwcu 2019 roku, jeszcze przed zakończeniem prac, terenowi nadano oficjalną nazwę Plac Iławskich Kolejarzy.

Po ukończeniu odbioru, bez oficjalnego przecinania wstęgi, po prostu usunięto ogrodzenie i mieszkańcy mogli zacząć korzystać z nowego miejsca. Inwestycja zmieniła nie do poznania ten fragment miasta, tworząc uporządkowaną przestrzeń publiczną w miejscu, które wcześniej nie miało wyraźnego charakteru.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy

Skoro już jesteś przy dworcu, warto zajrzeć do środka. Neogotycki budynek zaprojektowany przez Paula Thoemera w 1905 roku zachował wiele oryginalnych elementów. Hall główny robi wrażenie – kolorowe witraże w oknach, historyczna posadzka i herby miast na ścianach tworzą klimat, jakiego w dzisiejszych dworcach raczej się nie spotyka.

Z Placu Kolejarzy do centrum miasta jest kilka minut spacerem. Po drodze można zobaczyć wieżę ciśnień z 1915 roku, a dalej dotrzeć do starego miasta z gotyckimi kościołami. Iława została założona w 1305 roku przez krzyżaków, choć z tego najstarszego okresu niewiele się zachowało ze względu na zniszczenia wojenne.

Jeśli zostaje więcej czasu, warto dojść nad Jeziorak – najdłuższe jezioro w Polsce. Nad brzegiem znajdują się pomosty, nowoczesna marina, a w sezonie kursuje prom na wyspę Wielka Żuława. Miasto otacza Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego, więc możliwości na spacer czy przejażdżkę rowerem nie brakuje.

Informacje praktyczne

Lokalizacja: Plac znajduje się bezpośrednio przed dworcem PKP Iława Główna, przy ulicy Stefana Żeromskiego 1D. Z centrum miasta dojście zajmuje około 10 minut.

Cena: Wstęp na teren parku jest bezpłatny, dostępny przez całą dobę. To przestrzeń publiczna, z której może korzystać każdy.

Godziny pokazów lokomotywy: Pokazy odbywają się w regularnych odstępach czasowych – lokomotywa porusza kołami, gwiżdże i wypuszcza parę. Dokładny harmonogram pokazów warto sprawdzić na miejscu lub w informacji miejskiej.

Parking: Przy placu znajduje się parking krótkoterminowy od strony dworca oraz obszerny parking długoterminowy dla osób podróżujących koleją. Część miejsc parkingowych jest bezpłatna.

Dojazd: Najwygodniej dojechać pociągiem – park jest dosłownie przed dworcem. Iława ma bezpośrednie połączenia kolejowe z Warszawą, Gdańskiem, Toruniem i Olsztynem. Samochodem można dojechać drogą krajową nr 16 lub drogą wojewódzką nr 527.

Ile czasu zarezerwować: Na spokojne obejrzenie parku wystarczy 20-30 minut. Jeśli chce się poczekać na pokaz lokomotywy i zrobić kilka zdjęć, warto zaplanować około godziny. Połączenie wizyty z obejrzeniem dworca i spacerem do centrum zajmie około 2 godzin.

Dla kogo: Miejsce odpowiednie dla wszystkich – rodzin z dziećmi, miłośników kolejnictwa, osób czekających na pociąg. Teren jest dostosowany dla osób poruszających się na wózkach – ścieżki są równe, bez barier architektonicznych.